محمد قنبرى
20
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
كمى در گويش در ايران ضبط شده است : روستاى كلين از توابع فشافويه و 38 كيلومترى جنوبغربى شهر رى ؛ منطقهاى در اطراف شهر ورامين ؛ روستايى از توابع رودبار ، نزديك قزوين . « 1 » گرچه لقب رازى نشاندهنده انتساب كلينى به شهر رى بوده ، اما وسعت جغرافيايى رى در گذشته شامل هر سه منطقه مذكور بوده « 2 » و در نتيجه ، لقب رازى كمكى به تعيين دقيق محل ولادت شخصيت مورد نظر نمىكند ، از اين رو برخى شرح حال نويسان در اين مسئله ، سردرگم شدهاند . « 3 » با اين حال ، نزديكتر بودن مورد نخست به شهر رى نسبت به دو مورد ديگر و نيز گويش متفاوت نام دو منطقه ديگر در كنار وجود مقبرهاى منسوب به پدر كلينى « 4 » باعث شده كه مورد نخست به عنوان محل تولد كلينى پذيرفته شود . « 5 » افزون بر مؤلف كتاب كافى ، شخصيتهاى علمى ديگرى نيز به اين منطقه نسبت دارند كه بيشتر ، از محدثان شيعه « 6 » و اهل سنت « 7 » هستند . اطلاعات فراوانى از سير زندگى و تحصيلات كلينى در دست نيست ، جز آن كه از طريق سلسله اسناد روايات كافى ، فهرست نسبتاً مفصلى از مشايخ حديث او به دست مىآيد كه تعدادشان به بيش از سى نفر مىرسد . « 8 » 1 . ابوعلى ، احمد بن ادريس بن احمد اشعرى قمى ( د 306 ق ) 2 . احمد بن عبداللَّه بن اميه 3 . ابوالعباس احمد بن محمد بن سعيد بن عبدالرحمن همدانى معروف به ابن عقده ( د 333 ق ) 4 . ابوعبداللَّه احمد بن عاصم عاصمى كوفى 5 . ابوجعفر احمد بن
--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك : اسامى دهات كشور ، ص 78 ؛ فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ، ص 182 - 183 و درخصوص مورد نخست ر . ك : ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ج 4 ، ص 478 . ( 2 ) . به عبارت مقدسى در توصيف محدودهء جغرافيايى رى توجه كنيد : « وللرّى : قم ، آوه ، ساوه ، قزوين ، ابهر ، زنجانو . . . » ( احسن التقاسيم ، ص 18 ) و نيز ر . ك : اصطخرى ، مسالك الممالك ، ص 73 . ( 3 ) . ر . ك : ميرزا عبداللَّه افندى ، رياض العلما ، ص 238 . ( 4 ) . نورى ، خاتمه مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 272 . ( 5 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك : غفارى ، همان ، ص 113 - 123 و كلينى ، مقدمه كتاب كافى ، ج 1 ، ص 9 - 10 . ( 6 ) . ر . ك : نجاشى ، 72 ؛ منتجب الدين ، ص 67 ، 85 و 110 و حلى ، خلاصة الأقوال ، ص 69 . ( 7 ) . ر . ك : سمعانى ، ج 5 ، ص 91 و زبيدى ، ج 9 ، ص 322 . ( 8 ) . براى آگاهى از شرح حال افراد ياد شده ، ر . ك : مامقانى ، تنقيح المقال ذيل نامهاى مذكور .